Klankgebaar

Van alle cursussen die ik gedaan heb, zijn er een paar die mij echt bij gebleven zijn. Een daarvan is de cursus 'Lezen moet je doen.' De naam van de cursus vond ik niet prettig. 'Moet' klonk zo dwingend. 'Hoera, we gaan lezen' of 'Lezen is leuk' zou ik de cursus/methode liever genoemd hebben. Uiteindelijk ontdekte ik dat de nadruk lag op 'doen' en dat sprak mij wel aan.

De methode is bedoeld voor ZMLK scholen en wij kwamen er mee in aanraking via de ambulante begeleider van een kleuter met down syndroom die bij ons op school kwam. Al meer dan tien jaar geleden volgden we de cursus met de onderbouw juffen en nog steeds ben ik er blij mee.

Een van de uitgangspunten van 'lezen moet je doen' is het gebruik van klankgebaren. Bij elke klank hoort een gebaar. Als er een klank centraal staat in de lettermuur (eigenlijk zouden we die klankenmuur kunnen noemen)leren we het gebaar dat bij die klank hoort. Het klankgebaar staat niet op zichzelf, het wordt in een verhaal of met een spelletje geintroduceerd.

Bij het klankgebaar OO (je maakt het door twee rondjes te maken met je duimen en je wijsvingers, die voor je ogen te houden en dan tijdens het uitspreken van de klank je handen naar voren te bewegen) spelen we, wel heel voor de hand liggend, het spelletje 'k heb een brilletje al voor mijn ogen....En zo is er bij elk klankgebaar wel iets te verzinnen. De kleuters, van de allerjongste tot de oudste in de klas, doen bijna allemaal enthousiast mee met de klankgebarenspelletjes, en onthouden de klanken en de gebaren!

Veel kinderen komen tegenwoordig op school en tekenen lettertjes. Dat wordt in onze geletterde wereld blijkbaar heel belangrijk gevonden. Ik vertel ouders regelmatig dat leren lezen ook, of misschien wel juist, begint met genieten van verhalen, van voorlezen, van verhalen verzinnen en aan elkaar vertellen, plezier hebben in klanken, rijmpjes en liedjes. En, bij ons op school met klankgebaren ;-)

Wil je meer weten over klankgebaren:

http://www.onderwijsgek.nl/downloads.html

http://www.lezenmoetjedoen.nl/

.....een bloemkoolwijk

Onze kinderen gingen naar de basisschool, een leuke school met een directeur vol idealen. Ik voelde mij er meteen thuis en werd binnen de kortste keren ingeschakeld als invaljuf. Intussen begon ik aan de opleiding remedial teacher en onze zoon van drie jaar oud ging gewoon mee naar school als ik de stage opdrachten moest uitvoeren. Zo ging het op Java ook. Daar stonden de juffen voor de klas met hun kindjes in de slendang (draagdoek) De draagdoek gebruikte ik inmiddels niet meer. Een doos met blokjes was voor zoon genoeg om zich een poosje te vermaken.

Jammergenoeg ging de school fuseren, met twee andere scholen in Buytenwegh en de Leyens. Als ouders probeerden we betrokken te zijn bij het fusieproces, er een stem in te hebben. Dat lukte totaal niet. Wat ik er van geleerd heb is dat ik als juf ouders wel serieus wil nemen, goed wil luisteren en samen wil werken. Meestal gaat dat goed. Na al die jaren werk ik nog steeds op school en ik geniet van het dorp dat onze wijk, de Leyens in mijn ogen is.

Als ik boodschappen doe, zijn er altijd bekenden. Soms hoor ik iemand keihard ‘juf Jannie’ door de winkel roepen. Ik zwaai, maak een praatje en voel dat ik er toe doe, dat ik betekenis heb voor de kinderen, de mensen om mij heen. Dat doet mij goed, ik voel mij verbonden met de mensen in mijn buurt. Ik ontmoet hen graag, op school, in de winkel, op een buurtfeest of gewoon in het voorbijgaan. Sinds een aantal jaren hebben wij een kruidentuin in onze buurt. Ik werk er graag in en niet omdat ik onkruid wieden zo bijzonder leuk vind. Als ik bezig ben in het groen, is er altijd wel iemand die iets komt vragen, iemand aan wie ik een bosje peterselie kan geven of iemand die een verhaal aan mij wil vertellen. Onze buurtbank is op dezelfde manier verbindend. Mensen staan even stil bij elkaar. Zitten even stil met elkaar. Lopen door het labyrinth dat we in het gras gemaaid hebben en zijn gelukkig met elkaar. Gelukkig in een bloemkoolwijk.

Sinds onze kinderen het huis uit zijn, weet ik dat we in een bloemkoolwijk wonen. Een van hen studeert bouwkunde in Delft. Hij hoort de stad van zijn jeugd regelmatig voorbijkomen in de colleges. Zoetermeer bestaat voornamelijk uit bloemkoolwijken heeft hij mij uitgelegd. Geen rechte wegen met kruispunten maar straten die zich steeds vertakken waarbij de kans op sociaal contact erg groot is. Je komt elkaar heel gemakkelijk tegen in zo’n bloemkool structuur. Ik kan het alleen maar beamen en ben er blij mee. Voel mij al twintig jaar vrij en blij in de bloemkoolwijk en hoop dat nog heel lang te blijven!

Gelukkig in....

Zoetermeer vierde een aantal jaren geleden haar 1000 jarig bestaan, een jaar vol vrolijke promotieactiviteiten. Ik herinner mij vooral het middeleeuws festival waarbij het hele stadsbestuur verkleed tussen de mandenvlechters en koperslagers over het marktplein liep, een beetje alsof we even in het Archeon waren.

Ons stadsbestuur heeft genoeg fantasie want dit jaar vieren we dat we 50 jaar bestaan ;-)50 jaar groeistad, in de bloei van ons leven. Het sprak mij wel aan, ik vierde mijn eigen 50e verjaardag iets meer dan een jaar geleden en toen ik de oproep las om een verhaal voor het boek 'Zoetermeer 50 jaar groeistad' te schrijven, dacht ik 'ja, dat lijkt mij leuk.' Volgende week maandag wordt het boekje gepresenteerd in de bibliotheek en omdat ik ook over school schrijf, is hier alvast het begin van mijn verhaal.

‘Merdeka’ stond er op de muur geschreven. Na een verblijf van vijf jaar in Indonesie klonk dat bekend. Terwijl we het behang aan het afstomen waren kwam het woord tevoorschijn. ‘Vrijheid’ betekent het. Zou Zoetermeer ons vrijheid brengen? We waren net terug in Nederland en hadden een huis gehuurd in de John Fordstrook. Vroeger gingen Indiegangers naar Den Haag. Wij als geboren plattelanders en net terug uit een modern huis met een enorme tuin in een tropisch bergdorp kozen voor de ruimte en het groen van Zoetermeer. Spannend vond ik het wel. In Indonesie had ik als moeder van twee kleine kindjes alle ruimte om te gaan en staan waar ik wilde. We werden omringd door de goede zorgen van een hulp, een kindermeisje, een tuinman, en een chauffeur. Ons ontbijt stond al klaar als we ’s ochtends uit bed kwamen. We leefden als prinsen en prinsessen al die jaren in de tropen. Nu zou ik mijzelf moeten redden. Vrijheid was dan ook niet het eerste waar ik aan dacht bij het gaan wonen in Zoetermeer.

In Lembang, ons dorp in Indonesie woonden we op een compound. Zeven huizen rond een groot grasveld en een tennisbaan. Wij waren de enige bewoners met kinderen. Dat was eigenlijk te stil voor mij. Wat was ik blij om te ontdekken dat in de John Fordstrook in bijna alle huizen gezinnen met kinderen woonden. Er waren genoeg moeders zoals ik die graag wilden delen wat hen bezig hield. Onze dochter zou over een paar maanden vier worden, naar welke school zouden we haar laten gaan. Vriendelijke buurvrouwen namen de tijd voor een praatje, een advies. Wat was ik er blij mee.

In een oude schuur naast restaurant ‘De Sniep’ vonden we peuterspeelzaal ‘De Grobbebol’. Ik werd lid van de oudercommissie en genoot van het maken van ‘de schoolkrant’. Pas geleden kwam de Grobbebol, die nu al lang niet meer bestaat, nog ter sprake. In de sportschool sprak een mevrouw mij aan. ‘Jouw gezicht komt mij zo bekend voor, ken ik je soms uit de kinderopvang?’ vroeg ze. Het bleek een van de juffen van de Grobbebol te zijn, van twintig jaar geleden.....

Kleine beestjes

Narcissen versierden de middelste tafel tijdens het paasontbijt. Er om heen kleine crodinoflesjes (die een van onze buurvrouwen niet naar de glasbak brengt maar op het bankje voor ons huis zet, als haar man weer een paar flesjes op heeft, ik ben er altijd weer blij mee ;-) De flesjes vulden we deze keer met blauwe druifjes. In het midden van de tafel staat een schaal met gekookte eieren en overal tussen door heb ik klimop ranken gelegd. Symbool van trouw en eeuwig leven.

Veel van de paasversieringen neem ik, als de kleuters naar huis zijn, mee naar de kerk aan de overkant van de weg. De bloemen en wilgentakken die de klassen versierden brengen de wijkzaal van de kerk ook in paassfeer. Als ik de klimopranken in de mand met spullen voor de kerk wil doen, bedenk ik mij ineens dat de wandelende takken ook wel wat blaadjes kunnen gebruiken.

Ik kreeg de bak met 5 'takken' erin van Sinterklaas en heb ze mee naar school genomen. Op dat moment was dat heel leuk. Sommige kleuters wilden de takken op hun arm laten lopen, anderen griezelden er van. Veel ouders griezelden er zeker van. Net zoals ze niet altijd blij zijn met de slakken die de kleuters zo graag verzamelen en in een doosje mee naar huis nemen ;-) Lieveheersbeestjes worden ook veel gevonden in de heg rond de school en graag in een pringlesbus gestopt door de kleuters. Ze pakken de prikpennen, weten dat er lucht nodig is en prikken talloze gaatjes in het deksel van de bus. Lieveheersbeestjes laat ik eigenlijk liever vliegen dan dat ik ze opsluit in een pringlesbus en tegelijk begrijp ik dat beestjes verzamelen een leuk spel is voor de kleuters.

Onze Jim is wat dat betreft de bioloog in de dop. Op de natuurspeelplaats vond hij een duizendpoot. Au, riep hij, die bijt best hard. Hij bleef de duizendpoot vasthouden en het beest bleef bijten, Jim was er door geboeid, en wij stonden er met grote verbazing om heen. Vorige week vond Jim een pad en hield die heel rustig in zijn hand. Hij is een bak gaan halen in een andere klas en heeft de pad mee naar huis genomen. Daar is hij ontsnapt en samen met zijn grote broer zal hij de bak na pasen vullen met kikkerdril en beginnen we weer aan een nieuw natuuravontuur.

De bak met wandelende takken is minder avontuurlijk. Die staat eigenlijk tamelijk verlaten en vergeten op de kast. Af en toe doe ik er wat blaadjes bij of besprenkel de takken met wat water en daar blijft het bij. Tot ik gisteren het deksel opende en tot mijn grote verbazing ineens wel 20 ieniemini takjes telde. Oeps zou mijn lieve collega daar blij mee zijn? Ik zag haar ooit al wat bedenkelijk kijken naar de takkenbak. Of is het wat voor groep zeven? Meester A, jij bent wel een natuurliefhebber toch?! Zal ik je volgende week een bakkie met takkies komen brengen?

Paasontbijt

Voor de begrafenis van Anine heb ik op school nog ontbeten met de kleuters. Het paasontbijt is een traditie waar de kleuters zich op verheugen. Het liefst zou ik stilletjes zitten kijken naar al die kinderen die hun eigen broodjes smeren, hun eitjes pellen en heel snel heel veel broodjes naar binnen werken of eindeloos langzaam zitten te genieten van een croissantje of een beschuitje met 5 plakjes kaas ;-)

Na de begrafenis was ik nog een uur in de klas en had eigenlijk nergens meer zin in.Ik stelde voor om de restjes van het ontbijt naar de eendjes in het park te gaan brengen. Dat hoefde ik maar een keer te zeggen, naar de eendjes is altijd een succes. In het park herinneren de kleuters zich de vorige keer dat we hier waren, toen lag er ijs en hebben we heerlijk gegleden op de slootjes. Als alle brood op is, vraagt er iemand:'Zullen we nu naar de natuurspeelplaats gaan?' Ach, ja laten we het doen! En daar gaan we, over de bruggetjes zonder leuningen, het is spannend en tegelijk zo leuk!

We spelen nog even in en rond de wilgentenenhut en dan is het de hoogste tijd om weer naar school te gaan. Als het mooier weer wordt gaan we hier weer spelen spreken we af en ik verheug mij er nu al op.

Afscheid

Bij het sterven op 28 maart 2012 en begraven, vandaag, van Anine, 39 jaar oud en moeder van twee schatten van kinderen die allebei ruim twee en half jaar bij ons in de klas zaten. Anine was een zeer betrokken, liefdevolle, moedige en sterke vrouw. Ik heb haar beloofd dat ik haar verhaal verder zou vertellen en daarom schrijf ik over haar en deel met jullie het lied dat haar zo dierbaar was.

Als je in mijn ogen kijkt
lijkt de wereld stil te staan
De wind houdt op met waaien
en bevroren is de maan
Je bent stralend als de zon
Je bent volmaakt, zo naakt en klein
En de wereld lijkt voor eventjes perfect te zijn

Ik wist niet dat ik na een blik
zo veel van je houden zou
Maar ik weet nu al niet eens meer
hoe ik leefde zonder jou
Voor zoveel wezenlijke dingen
Leek ik blind tot dit moment
En die zijn ineens zo zichtbaar
Nu dat jij er bent

Oh, ik hoop dat ik je geven kan
wat jij me geeft
Zo lang ik leef...
Ik zal onvoorwaardelijk waken aan jouw zij
En ik hoop dat je ooit voelen mag
wat ik nu voel
Wat ik bedoel
En wat in woorden niet te vangen is voor mij

Wanneer je in mijn armen ligt
en zo tevreden naar me lacht
Lijk ik alles te vergeten
dat daar buiten op mij wacht
Alle strijd en alle tranen
Alle stille pijn verdwijnt
En de wereld lijkt voor eventjes
normaal te zijn

Trijntje Oosterhuis en Carel Kraayenhof

Natuurspeelplaats

'Ik wens je een lang leven en sterke takken, ik wens dat je veel schaduw mag geven, ik wens dat je niet omgehakt zult worden.' Deze wensen schreven de kinderen van de bovenbouw op kleine briefjes en stopten die in mini vlierhoutjes waar het zachte binnenste uitgboord was. De wensjes gingen op boomfeestdag mee naar het plein en de natuurspeelplaats in het park naast onze school. Daar gingen we bomen planten. Voordat de bomen werden geplant legden de kinderen de wensjes tussen de wortels in het plantgat.

Dit najaar heeft een groep kinderen van onze school de natuurspeelplaats ontworpen. Op een woensdagmiddag gingen ze in het park op stap met onze Zoetermeerse NME (natuur en milieu educatie)medewerkers. Een groepje mensen dat zeer enthousiast is over 'natuurlijk spelen' en ik sluit mij graag bij hen aan als er iets bedacht of gemaakt kan worden.

Al spelend hebben de kinderen de speelplaats in het klein ontworpen. Henri, de creatieveling van de gemeente heeft er een prachtig definitief ontwerp van gemaakt en nu is het dus af, heel mooi aangelegd en op boomfeestdag beplant door de bovenbouw.

Na het werk werd er gespeeld, de schoenen en sokken gingen uit en het leek wel of we op de camping waren, wat een plezier hadden die grote jongens en meiden. Met de kleuters ben ik nog niet op de speelplaats geweest. Ik durf niet zo goed. Er is veel water en weinig overzicht. Toen we in september in de Speeldernis in Rotterdam op schoolreisje waren, was dat ook het geval maar toen waren er veel begeleiders mee. Met onze klas zou ik met 31 kleuters en een stagiaire op de speelplaats zijn.

Toch lijkt het mij zo gaaf om er eens te gaan spelen. Misschien een alternatieve spelletjesdag?! Zomerfeest? Wat zou jij doen?

Voor een natuurlijk schoolreisje www.speeldernis.nl (het mooiste schoolreisje van mijn leven;-)

Ideeen voor natuurlijk spelen www.springzaad.nl