Digikleuters?!

Heeft het in deze digitale tijd nog zin om aandacht te besteden aan een potlood/pengreep? Ik vroeg het mij af toen ik vlak voor de tien minuten avonden eens extra lette op hoe de kleuters hun potlood vasthielden. Op heel veel verschillende manieren en ze tekenen er best goed mee. Heeft het zin om kinderen te leren hun potlood goed vast te houden? Doen jullie dat in je klas? Mijn eigen kinderen schrijven alleen nog maar een kaart naar opa en oma als ze op vakantie zijn. Ze werken en studeren en houden contact via hun telefoon en computer. Toen ze klein waren hebben ze eindeloos met klei, zand, blokken, lego gespeeld. Ze voelden zich wel eens benadeeld omdat zij geen spelcomputer kregen. Hoe zou het zijn als ze nu klein waren? Zou ik ze met een Ipad laten spelen? Ik was deze zomer op een feestje op een hip Haags dakterras. Er waren veel jonge mensen, een aantal senioren en ook twee peuters. Het ene jongetje speelde alleen maar met de telefoon van zijn moeder, het andere kind was niet weg te slaan bij de lap-top die voor de muziek zorgde. Vandaag las ik een column op Frankwatching.com, http://www.frankwatching.com/archive/2012/11/23/scholen-en-social-mediawijsheid-hoe-stoppen-we-de-digitale-kloof/ bekeek het filmpje over de nieuwe kleuters en dacht terug aan de kinderen op het feestje. Ik zag ze opgaan in hun spelletje, totaal geen aandacht hebben voor hun omgeving, geen plezier hebben met de andere mensen op het terras. De betrokkenheid was groot, dat was zeker. Toch heb ik er mijn twijfels bij. Onze kinderen de wereld laten ontdekken via een beeldscherm, is dat wat wij willen? Tijdens de inspiratiemiddag kleuters en digibord die ik afgelopen woensdagmiddag volgde zag ik het enthousiasme van Linda Humme. Zij kan en doet heel veel leuke dingen met haar digibord en vertelt daar vol overtuiging over. Toch blijf ik twijfelen. Het is zo veel rekenen en taal, zo rationeel, zo cognitief. Bij onze rekenmethode zit ook een digitaal deel. Ik startte de spelletjes op en ging die, na de verhalen van Linda proberen. Het eerste spel begon met een jas. Die jas heeft groene knopen en er mist er een. Naast de jas zie je verschillende gekleurde knopen. De opdracht die er bij hoort is: 'Kies de goede knoop' Ben ik te veel kleuter als ik de rode knoop of de paarse kies? Of maak ik dan een fout? Spelen onze kleuters over een paar jaar met Ipads in de klas? Wat denk jij?

Zie ginds komt de stoomboot

'Ik was de stuurpiet en dan was jij de kookpiet. En ik was Sinterklaas. En ik ook. Nee, dat kan niet er is maar een Sinterklaas! Jij was ook een Piet. De hoepel was het stuur van de boot. Ik maak het bed van Sinterklaas. Mag ik het paard halen uit de klas? Het paard van Sint is wit joh, deze is bruin. Dat geeft niks. Ik zoek een tak, dan was dat de staf van Sint. En ik haal de pakjes.'

Zo ging het spel deze ochtend op het plein. Het was mistig en koud, echt geschikt weer om de stoomboot te laten varen. Ik had het oude metalen klimrek buiten gezet. De zware onderdelen van het rek komen niet zo heel vaak uit de schuur maar in de sinterklaastijd maken we er altijd een boot van. Een plastic buis is dan de stoompijp, een slinger met vlaggetjes er overheen maakt de stoomboot helemaal af.

Voorbijgangers op het fietspad langs de school kijken vertederd naar de spelende en zingende kleuters. En ik geniet ook. Het sinterklaasjournaal heeft het weer flink spannend gemaakt dit jaar. De boot doet het niet goed, er is iets kapot en dat maakt indruk. Ook met de schimmel is iets mis. Dat wordt steeds weer nagespeeld en opgelost. De boot repareren is een leuke klus en helemaal niet moeilijk. En het geeft vertrouwen dat het in het echt ook wel goed zal komen, verwacht ik.

Het spel eindigt als Sint door zijn bed zakt en huilend op de stoep ligt. We troosten hem en met zijn tak in de hand gaat hij mee naar binnen. Zeker weten dat we de stoomboot de komende weken nog vaak weer opbouwen. Heb jij nog zo'n zwaar ouderwets klimrek in de schuur staan? En doe je er iets mee? Hoe maak jij een stoomboot in de school of op het plein? Ik ben nieuwsgierig! Een fijne Sinterklaastijd gewenst!

Herfstbladeren

'Waarom bewaar jij oude bladeren in een telefoonboek?' vroeg mijn leergierige en nieuwsgierige stagiaire maandag. Ze keek mij daarbij aan alsof ik iets heel raars deed. En ik was stomverbaasd. Bladeren drogen in de herfst is voor mij zo vanzelfsprekend. Ik kan mij bijna niet voorstellen dat je dat als kleuterjuf niet zou doen. Op ons plein staat een prachtige waaiertjesboom. De Ginkgo Biloba.(http://nl.wikipedia.org/wiki/Japanse_notenboom) Als we na het buiten spelen via de voordeur naar binnen komen, lopen we onder die boom door. In deze tijd van het jaar rapen we dan altijd handen vol blaadjes op. Laatst stelde ik voor om de blaadjes op de mat in de gang te strooien. Dat was een groot succes, het vrolijke bladerentapijt en de enthousiast springende en strooiende kleuters maakten mijn ochtend helemaal goed. Toen we even later naar huis gingen waren alle bladeren al weer weg, opgeveegd door onze ijverige congierge ;-)

In de klas van een collega zag ik deze week de spatraampjes tevoorschijn komen. Ik twijfelde even. Soms is spatten zo lastig. Verschuivende bladeren, enorme ecolinevlekken, slappe tandenborstels waardoor het spatten echt niet opschiet. Aan de andere kant, het magische moment dat je een blaadje optilt nadat je er met ecoline over gespat hebt en dan de vorm van het blaadje haarscherp op het papier ziet, dat gun je toch ieder kind?! Vandaag is er vol overgave gespat. Met de gedroogde blaadjes uit het telefoonboek. Ook heeft er een groepje kleuters getoverd,zo noem ik het, fluisterend uitgesproken. Zie je het voor je: We gaan vandaag TOVEREN.... Dan wil iedereen graag mee doen. We legden een herfstblaadje onder het papier en wreven er met een pandakrijtje (hele zachte wasco) overheen. De nerven en de randen van het blad kwamen prachtig tevoorschijn. Een heerlijk herfstwerkje.

Tussen de buien door liepen we deze week elke dag een rondje om de school. De zandtafel op wieltjes duwden we met ons mee en vulden we tijdens de wandeling met mooie bladeren. Die bladeren gingen niet in een boek, we regen er slingers mee. Die slingers versieren nu de klas en geven zo'n gezellige herfstsfeer. Hoe is de sfeer deze weken in jouw klas? Hoe breng jij de herfst naar binnen?

Huisbezoek

'Samen met mijn duo-collega ging ik vanmiddag voor het eerst op huisbezoek' las ik in de column van Laura de Groot. Zij is een jonge juf die in het schooljournaal, het onderwijsmagazine voor CNVleden, schrijft over haar ervaringen als starter in het basisonderwijs. Op huisbezoek? Zijn er nog juffen en meesters die de tijd nemen om bij hun kleuters thuis op bezoek te gaan? Dat zou fantastisch zijn! Ik zie in gedachten nog het stralende gezicht van de kleuter, bij wie wij vorig jaar (om te praten over de overgang naar groep drie)op bezoek gingen. Hij maakte tekeningen voor ons, we speelden met de lego en voerden tegelijk een heel zinvol gesprek over zijn ontwikkeling. Ik was zo blij met de vragen die de ouders stelden, de tijd die we hadden om daar uitgebreid op in te gaan, de aandacht die er was. We stonden als het ware met z'n vieren een uurtje om de kleuter heen en dat was goed. Vroeger ging ik ieder jaar bij alle kleuters op bezoek. Ik ken juffen die met kleuters mee naar huis gingen om te lunchen. Dat zou nu niet meer kunnen, er is altijd wel iets te regelen of te bespreken tussen de middag. Maar gezellig na schooltijd, bij de juf achter op de fiets naar jouw huis en dan samen een kopje thee drinken. Ik weet het nog zo goed hoe een kleuter dan de volgende dag anders naar mij keek. Met een soort blik van verstandhouding. De juf is bij mij thuis geweest en heeft gezien hoe ik daar woon en speel. Ze kent mij weer wat beter en ik ken haar wat beter. We voelen ons meer thuis bij elkaar, dat maakte het huisbezoek zo waardevol. En het kan dus nog steeds. Ga jij op huisbezoek? Of mis je het? Zullen we allemaal weer gaan?!

Tip voor Sinterklaas

Eigenlijk is het tot half november het 'verboden woord'. Sinterklaas, ik wil het nog niet horen. Als hij eenmaal voet aan wal gezet heeft, ben ik gek op die oude man. Het hele feest vier ik vol overgave. Surprises en gedichten maken, ik doe niets liever. En dan nu toch alvast een stukje over vijf december. Ik las vorige week in Trouw een boeiend verhaal over de uitvinder van de Kapla en wist meteen: Hier ga ik over schrijven. Voor wie nieuwsgierig is, dit is het artikel uit de krant: http://www.trouw.nl/tr/nl/4504/Economie/article/detail/3331400/2012/10/14/Er-bestaat-maar-een-plankje.dhtml

Jaren geleden kocht ik de eerste kaplaplankjes voor mijn eigen kinderen. Later voor mijn neefjes en nichtjes en bij oma en opa bracht ik ook een doos. Als we dan op familieweekend naar Zeeland gingen nam iedereen de Kapla mee en werden er superhoge torens gebouwd, fantastische gebouwen bedacht en eindeloze vangrail langs snelwegen gelegd. In de klas is dat laatste ook een geliefde bezigheid.

Ik zou nog een heel verhaal kunnen schrijven over waar spelen met Kapla allemaal goed voor is. Als je de foto's ziet van spelende kinderen dan lijkt mijn tekst overbodig.Het is zo duidelijk dat hier grote betrokkenheid is bij het spel. Als je je dan ook nog voorstelt hoe de gebouwde torens omgegooid worden en wat een plezier dat geeft dan geloof je vast wel dat Kapla ook heel goed is voor de fijne motoriek, de concentratie en het ruimtelijk inzicht. Om echt te weten hoe het is om met Kapla te spelen kun je op zaterdag 3 november in bijna alle echte speelgoedwinkels van Nederland gaan bouwen. Het is dan Kapladag. Op de website www.kapladag.nl lees je er alles over. Ik heb geen aandelen bij de kabouterplankjes fabriek en werk ook niet bij een reclamebureau. Gewoon een tip van een enthousiaste juf aan alle hulpsinterklazen van Nederland en Belgie. Ga alvast sparen, en koop een cadeau voor jaren!

Mogen kleuters kiezen?

'Ik wil niet verven, ik kan niet verven, ik heb geen zin, stilte en een paar vragende ogen die mij aankijken.' Daar zitten ze, op vrijdagochtend aan de 'verftafel.' Vier jongetjes die de hele week iets anders gekozen hebben dan schilderen. Gewoon, omdat ze liever spelen, geen vieze handen willen, niet van schilderen houden, redenen genoeg waarom je liever niet gaat schilderen. Ik snap dat wel en wil tegelijk toch dat ze ervaren hoe het is om een kwast vast te houden, in de verf te dopen en je eigen idee op papier te zetten. Tegelijk vraag ik mij af of het zinvol is om de kleuters te verplichten om te schilderen. En hoe eerlijk ben ik als ik ze eerst laat kiezen en dan uiteindelijk op de laatste dag van de week toch verplicht om aan de verftafel aan de slag te gaan. Vroeger dacht ik daar niet over na. De klas bestond uit vijf groepjes. Iedere groep had een kleur en ik rouleerde de groepjes tijdens de werkles. Er waren altijd vijf onderdelen in zo'n les. Een groep deed iets met papier: Scheuren, knippen, vouwen of prikken bijvoorbeeld. Een groep was bezig met een verf of tekentechniek: Wasco, ecoline, vingerverf of bordkrijt, met een kleur schilderen of mengen. De derde groep was de bouw/constructiegroep die speelde met blokjes of lasy of duplo of in de bouwhoek. Dan had je nog de kleigroep die altijd met echte klei speelde. Soms maakte ik voor de verandering brooddeeg en de zandtafel beschouwde ik ook als onderdeel van klei. De vijfde groep werd de functiegroep genoemd. Daar had ik altijd wat moeite mee. Het was het groepje waarmee je met kleuren, vormen of begrippen werkte. Ik maakte daar vaak een gezelschapsspelgroep van. Daarbij kwamen tellen en kleuren wel aan bod.

Herkennen de oude Klossers de indeling? De hoeken, wanden en vloer hoorden in zo'n werkles allemaal gebruikt te worden. Ik heb er in ieder geval aan over gehouden dat ik kleuters nog heel graag op de vloer laat spelen. Ook maken de klei, bouwen,papier en teken/verf activiteiten nog altijd een groot deel van mijn werk en speeldeel van de dag uit. Er is meer spelen bij gekomen. De poppenhoek en de bouwhoek, de taalhoek en de gang zijn elk dagdeel in gebruik. Vroeger zette ik echt geen cdspeler met een cd van Vivaldi er in, in de gang en liet daar een groepje kleuters een half uur lang bij dansen en springen. Nu denk ik: Dat is zo goed voor ze, lekker in beweging zijn op muziek, zelf je rol bepalen, een spel verzinnen. Niet iedereen houdt van bewegen op muziek en dat laat ik dan wel vrij. Verplicht dansen op de gang, nee toch zeker? Maar: Ik geef de kleuters wel die verfkwast en verwacht dat ze daar iets mee doen. Is het inconsequent? Hoe pak jij zoiets aan in jouw klas? Mogen kleuters kiezen? Hoe organiseer jij het werken en spelen?

Kijk?!

Wie werkt er graag met kleuters? Hoe ging de klassenverdeling dit jaar bij jou op school? Stonden er juffen of meesters in de rij voor de kleutergroepen of keken ze een beetje voor zich uit en staarden naar het plafond of naar hun kopje thee toen de vraag kwam:'Wie wil er dit jaar graag de kleuters?' Tot nu toe begreep ik nooit zo goed waarom veel mensen niet kozen voor het juf zijn in een kleutergroep. Er is in groep 1 en 2 nog zo veel tijd en ruimte om van alles te beleven. Elke dag opnieuw de wereld om je heen ontdekken. In verwondering met de kleuters door de seizoenen gaan. Heel veel vieren, vreugde en verdriet delen. Zingen en muziek maken. Tekenen en schilderen, bouwen en boetseren, spelen met zand en water, appelmoes maken, slakken zoeken, prentenboeken lezen, in de hoeken spelen. Ik kan eindeloos doorgaan met opnoemen waar de kleuters en ik zelf plezier aan beleven. En soms zijn er momenten waarop ik denk. Aha, nu snap ik het. Gistermiddag was zo'n moment. We gingen naar een cursus over het leerlingvolgsysteem KIJk! Ik werd er moedeloos van. Het invullen van al 17 ontwikkelingslijnen op een 7 puntsschaal voor 28 kleuters. Wanneer zou je dat moeten doen? De tijd vinden om al die punten echt te zien? En de belangrijkste vraag voor mij 'Waarom zou je het doen?'Is er een kleuterjuf die om zo'n systeem gevraagd heeft? Heb jij zo'n systeem nodig om iets over een kind te kunnen vertellen? In de krant las ik zaterdag een verhaal over leven in een cultuur van angst of een cultuur van vertrouwen. Daar heeft dit registreren in Kijk!naar mijn gevoel alles mee te maken. Het is zo zielloos, technisch, calculerend. Zo helemaal het tegendeel van wat ik ervaar tijdens een dag op school. Als dit de manier van werken met kleuters wordt, dan snap ik het wel, dat mensen denken, 'laat dat maar aan iemand anders over.' En eigenlijk roep ik HELP, zeg me dat het niet waar is. Dat het mee valt, dat het over gaat, dat het goed komt met de kleuters en met mij ;-)